Δευτέρα 25 Μαΐου 2020
  
  ΚΥΡΙΑΚΗ Β΄ΝΗΣΤΕΙΩΝ

___________________

ΚΥΡΙΑΚΗ B΄ ΝΗΣΤΕΙΩΝ

Ἡ κατά χάριν θέωση τοῦ ἀνθρώπου”


Ἡ δεύτερη Κυριακή τῶν Νηστειῶν εἶναι ἀφιερωμένη στή μνήμη τοῦ Ἁγίου Γρηγορίου τοῦ Παλαμᾶ καί στή νίκη τοῦ ἡσυχασμοῦ ἐναντίον ὅλων ἐκείνων πού ἔπαιρναν τό δρόμο τοῦ ὀρθολογισμοῦ γιά νά γνωρίσουν τόν Χριστό μέ κύριο ἐκπρόσωπό τους τόν ἐξ Ἰταλίας μοναχό Βαρλαάμ. Ἡ κατά χάριν θέωση τοῦ ἀνθρώπου, ὅπως τήν ἐφανέρωσε “ἔργῳ καί λόγῳ” ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς εἶναι μία δεύτερη νίκη τῆς Ὀρθοδοξίας (14ος αἰῶνας).

Ἐπίσης ἡ Κυριακή Β΄ Νηστειῶν ἀναφέρεται καί στήν “συλλογική” πίστη τῶν ἀνθρώπων, στό πρόσωπο τοῦ Χριστοῦ, πού μέ θαυματουργικό τρόπο θεμελιώνεται καί ἐπιβραβεύεται, ὅπως στό θαῦμα τῆς θεραπείας τοῦ παραλυτικοῦ τῆς Καπερναούμ, πού μᾶς διηγεῖται τό σημερινό Εὐαγγελικό Ἀνάγνωσμα.

Ἄς ἀφεθοῦμε γιά λίγο σ' αὐτό τό κείμενο καί μετά προχωροῦμε σέ συμπεράσματα.

Ὁ Κύριος βρίσκεται στήν Καρπεναούμ σ΄ ἕνα σπίτι καί “ἐλάλει αὐτοῖς τόν λόγον”. Καί ἀμέσως μαζεύτηκε πολύς κόσμος, μέχρι ἔξω τήν πόρτα. Συνέβη τότε καί ἕνα ὄχι τόσο συνηθισμένο γεγονός. Τέσσερις ἄνδρες φέρνουν πάνω σ΄ ἕνα ξυλοκρέβατο, ἕναν παράλυτο γιά νά τόν θεραπεύσει ὁ Χριστός. Καί δέν διστάζουν νά χρησιμοποιήσουν τά τολμηρότερα μέσα, “ἀπεστέγασαν τήν στέγην...”. Δημιουργοῦν ἕνα μεγάλο ἄνοιγμα στήν ὀροφή καί κατεβάζουν τόν παραλυτικό μπροστά στόν Χριστό, πού ἐκείνη τήν ὥρα δίδασκε τά πλήθη.

Στό σημεῖο αὐτό γράφει ὁ Εὐαγγελιστής: “Καί ἰδών ὁ Ἰησοῦς τήν πίστιν αὐτῶν, λέγει τῷ παραλυτικῷ· τέκνον ἀφέωνταί σοι αἱ ἁμαρτίαι”. Ἡ πίστη τῶν τεσσάρων ἀνδρῶν ἀγκαλιάζει καί τήν διαταραγμένη ὕπαρξη τοῦ παραλυτικοῦ πού γίνεται ἀποδεκτή ἀπό τόν Κύριον, ἀφοῦ τόν ἀποκαλεῖ “τέκνον”. Στό ἄκουσμα ὅμως τῶν λόγων τοῦ Ἰησοῦ γιά συγχώρησι ἁμαρτιῶν, ἀντιδροῦν οἱ παρευρισκόμενοι ἐκπρόσωποι τῆς ἑβραϊκῆς θρησκευτικῆς τάξεως. Γι' αὐτό καί ὁ Κύριος συμπληρώνει: “ἵνα δέ εἰδῆτε ὅτι ἐξουσίαν ἔχει ὁ υἱός τοῦ ἀνθρώπου ἀφιέναι ἁμαρτίας ἐπί τῆς γῆς, λέγει τῷ παραλυτικῷ· Σοί λέγω, ἔγειραι καί ἆρον τόν κράββατόν σου καί ὕπαγε εἰς τόν οἶκον σου”.

Παράδοξα λόγια ἀκούουν. Ἄλλα περίμεναν ν' ἀκούσουν καί ἄλλα ἀκούουν. Ζητοῦν θεραπεία τοῦ σώματος καί ἀκούουν γιά ἄφεση ἁμαρτιῶν (θεραπεία ψυχῆς). Ὁ Χριστός ὅμως ὡς ἰατρός “τῶν ψυχῶν καί σωμάτων ἡμῶν” πηγαίνει κατ΄ εὐθεῖαν στήν καρδιά τοῦ προβλήματος. Στή συγκεκριμένη περίπτωση, ἡ συνάφεια ἀσθένειας καί ἁμαρτίας, ἡ σχέση συγχωρήσεως καί θεραπείας ἦταν ἄμεση. Ὑπῆρχε ἕνα ρῆγμα στίς προσωπικές σχέσεις τοῦ παραλυτικοῦ μέ τόν Θεό, αὐτό δηλαδή πού εἶναι καί ἡ οὐσία τῆς ἁμαρτίας. Ἑπομένως ἀπό ἐκεῖ ἔπρεπε ν' ἀρχίσει καί ἡ θεραπεία· ἡ ἀπομάκρυνσι τῆς πνευματικῆς νόσου μέ τή συγχώρησι καί ἡ λέξη, πού ἀποκαθιστᾶ καί ἐπανορθώνει τίς διαταραγμένες σχέσεις τοῦ παραλυτικοῦ μέ τόν Θεό Πατέρα, εἶναι “τέκνον”. Καί ἔτσι τοῦ δίνει τή δυνατότητα (στό κτιστό) νά ζήσει, νά μετέχει στή ζωή τοῦ ἀκτίστου Θεοῦ.

Συνέπεια αὐτοῦ τοῦ γεγονότος εἶναι τά “σημεῖα” τοῦ Χριστοῦ, πού δείχνουν ὅτι “νενίκηνται τῆς φύσεως οἱ ὅροι”. Ἡ στενή σχέση παραλυσίας καί ἁμαρτίας, ὅπως παρουσιάζεται στήν περίπτωση τοῦ παραλυτικοῦ, δείχνει τή βαθύτερη δραματική κατάσταση πού παίζεται στή ζωή κάθε ἀνθρώπου. Γιατί τήν ἁμαρτία τήν ζοῦμε σάν πρόσωπα· καί τήν ἀρρώστια τή σηκώνουμε σάν πρόσωπα. Αὐτό σημαίνει, ὅτι ἡ ἁμαρτία τραυματίζει τήν ψυχή, ἀλλά ταλαιπωρεῖ καί βάζει σέ περιπέτεια τόν ἄνθρωπο. Γι' αὐτό ἡ πρώτη κίνηση γιά τήν ἀποκατάσταση τῆς ὑγείας, εἶναι ἡ ἀναζήτηση τῆς ὑγείας τῆς ψυχῆς, ἡ ἀπελευθέρωση ἀπό τίς ἐνοχές.

Μέσα στά πρῶτα κεφάλαια τῆς Π.Δ. καταγράφεται ἡ πρώτη ἁμαρτία· ἡ παρακοή τῶν πρωτοπλάστων στό θέλημα τοῦ Θεοῦ. Ἀρνήθηκαν νά ὑπακούσουν στήν ἐντολή τῆς ἀγάπης τοῦ Θεοῦ. Ἀφέθηκαν στήν πειρασμική εἰσήγηση τοῦ διαβόλου· ἐπεθύμησαν, ἀποφάσισαν καί στή συνέχεια ἁμάρτησαν. Ἔτσι ἡ ἁμαρτία γεννιέται, ὅπως γεννιέται καί ἡ ἀρρώστια ὅταν χάσουμε τήν ὑγεία μας, μᾶς διδάσκει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Νύσσης. Δέν συνυπάρχει μέ τή φύσι μας· ἀποτελεῖ σπορά τοῦ διαβόλου πού τήν δεχτήκαμε ἐλεύθερα, λέγει ὁ Ἅγιος Ἰωάννης ὁ Δαμασκηνός.

Ὁ Κύριος μπροστά στό θέαμα τοῦ παραλυτικοῦ δέν χρονοτριβεῖ. Πηγαίνει κατ΄ εὐθεῖαν στήν καρδιά τοῦ προβλήματος καί δίνει τήν λύση, τήν ἄφεση καί τήν συγχώρησι τῶν ἁμαρτιῶν του. Συγχωρεῖ, θεραπεύει καί τελικά σώζει τόν ὅλο ἄνθρωπο. Αὐτό εἶναι τό κεφάλαιο τῆς φιλάνθρωπης σοφίας τοῦ Θεοῦ, νά σώζει τόν ἄνθρωπο ἀπ΄ τόν παραλογισμό καί τήν ἀπόγνωσή του, ἀπό τήν ἔκπτωση καί τήν αὐτοαιχμαλωσία του. Μόνον ὁ Χριστός θεραπεύει τά πάθη, τίς ἀδυναμίες μας καί τίς πνευματικές παραλυσίες μας. “Σωζόμεθα οὐ νόμῳ ἀλλά τῷ οἴκτῳ τῷ θείῳ... οὐκ ἔστι μισθός ἔργων ἡ βασιλεία τῶν οὐρανῶν, ἀλλά χάρις Δεσπότου πιστοῖς δούλοις ἡτοιμασμένη” (Θεοδώρητος Πάφου, P.G. 83,413). Γι' αὐτό καί ἡ χριστιανική ζωή δέν ἐξαντλεῖται στά ὅρια τοῦ καλοῦ καί τοῦ κακοῦ τῆς αὐτόνομης Ἠθικῆς -ὅπως ἀφελῶς ὑποστηρίζουν πολλοί- ἀλλά διαδραματίζεται ἀνάμεσα στή μετάνοια καί τήν ἀμετανοησία, ἀντίστοιχα τῶν δύο ληστῶν, δεξιά καί ἀριστερά τοῦ Σταυροῦ τοῦ Κυρίου. Ὁ Χριστός προσφέρει τήν συγχώρησι τῶν ἁμαρτιῶν ὅταν ὁ ἄνθρωπος ὅπως ἐδῶ ὁ παραλυτικός εἶναι ἀνοικτός καί ἀποδέχεται τήν κοινωνία τῆς ἀγάπης Του.

Ἀδελφοί καί παιδιά μου, αὐτή εἶναι ἡ βασική ἀλήθεια τῆς ὀρθόδοξης πίστεώς μας. Ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς, φωτισμένος ἀπό τό Πανάγιο Πνεῦμα δίδασκε ὅτι ὁ Θεός εἶναι πράγματι στήν οὐσία Του ἀπρόσιτος καί ἀκατάληπτος. Ὅμως ὡς Τριαδικός Θεός μέ τίς ἐνέργειές Του, πού δέν ταυτίζονται μέ τήν οὐσία Του, ἀλλά φανερώνουν τήν ἄκτιστη παρουσία καί χάρη Του, κινεῖται πρός τόν ἄνθρωπον καί ὁ ἄνθρωπος ἀνανεώνεται καί σώζεται. Ὅ, τι κάνει ὁ ἄνθρωπος τό κάνει μέ τή χάρη τοῦ Θεοῦ καί ὄχι μέ τίς δικές του δυνάμεις, ὅπως τονίζει καί ὁ Ἀπόστολος Παῦλος: “χάριτι δέ Θεοῦ εἰμί ὅ εἰμί·”(Α'Κορ. Ιε΄,10).

Γι' αὐτό ἀδελφοί μου καί ἡ σωτηρία μας δέν εἶναι πρώτιστα ἡ ἠθική καλλιτέρευση τοῦ ἑαυτοῦ μας, ἀλλά ἡ μετά πίστεως καί ἀγάπης προσωπική κοινωνία μέ τόν Χριστό, πού ὁδηγεῖ στήν κατά χάριν θέωση τοῦ ἀνθρώπου. Μόνον ὁ Χριστός μπορεῖ νά μᾶς ἐλευθερώσει μέ τήν χάρη Του ἀπ΄ τό βάρος τῶν ἁμαρτιῶν μας· νά θεραπεύσει κάθε παραλυσία μας, μέ μία ὅμως προϋπόθεση: νά εἴμαστε “ἀνοικτοί” καί ν' ἀποδεχώμαστε τήν κοινωνία τῆς ἀγάπης Του, ὅπως ὁ παραλυτικός τῆς Καπερναούμ καί ὅπως στή συνέχεια αὐτή τήν πραγματικότητα μᾶς τήν προσφέρει ὁ Ἅγιος Γρηγόριος ὁ Παλαμᾶς μέ τήν διδασκαλία του, μέ τήν ἁγιότητά του καί μέ τό γνήσιο ὀρθόδοξο ἐκκλησιαστικό του φρόνημα.